Jezioro Como

Lśniące i iskrzące w słońcu, przejmujące i tajemnicze w deszczu – oto sekret uroku, jakim Jezioro Como zawsze przyciągało gości. Niezwykłe połączenie krystalicznie czystej wody, zielonych równin Brianzy przeciętych biegiem rzek Adda i Lambro oraz harmonijnej przemiany potężnych szczytów i łagodnych wzgórz czyni z tego polodowcowego jeziora, najgłębszego we Włoszech, prawdziwy raj.

Na wzgórzach rosną tu przede wszystkim dęby i kasztanowce, w górach jodły, modrzewie i kosodrzewina, a bliżej najwyższych szczytów jałowce i różaneczniki.

Jezioro dzieli się na trzy odnogi: na południowym zachodzie odnogę Como, na południowym wschodzie odnogę Lecco, a na północy odnogę Colico. Poza Como i Lecco warto odwiedzić Cernobbio, Bellagio, Tremezzo, Menaggio, Colico, Dervio i Varennę.

Jezioro otaczają liczne małe miasteczka wspinające się po zboczach gór, a wszędzie można podziwiać zabytki architektury i sztuki, opactwa i bazyliki, wille i ogrody o dawnej historii, parki i rezerwaty przyrody. Pradawne osady, fortyfikacje i bastiony, muzea i kościoły tworzą całość fascynującą pod względem historycznym, religijnym, kulturalnym i artystycznym.

Teren ten był zamieszkany już w epoce brązu; po panowaniu Galów, którzy wznosili zamki i umocnienia, przeszedł pod władzę Rzymian, którzy nadali jezioru nazwę Larius (Lario). Dwaj słynni mieszkańcy Como żyjący w I wieku n.e., Pliniusz Starszy i Pliniusz Młodszy, byli świadkami rosnącego bogactwa miasteczka, które stało się jednym z głównych szlaków handlowych między Italią a Europą Środkową.

W XVIII i XIX wieku zaczęto tu budować liczne wille, w których przebywała szlachta włoska i zagraniczna. Te wspaniałe rezydencje nadają okolicy elegancji i do dziś zachowują pamięć o swoich mieszkańcach: arystokratach, hrabiach, pisarzach i muzykach, także światowej sławy.

Wśród wielu z nich: Silvio Pellico gościł w Villi del Balbianello, Liszt przechadzał się alejkami Villi Melzi w Bellagio, Gioacchino Rossini był gościem Villi Pliniana w Torno, Vincenzo Bellini znalazł miłosne schronienie między Villą Salterio a Villą Passalacqua w Moltrasio, a Foscolo w Villi Celesia szukał natchnienia do swoich „Gracji”.

Po zjednoczeniu Włoch region przeżył okres sporej zamożności dzięki rozwojowi przemysłu jedwabniczego i metalowego. Obróbka metali wciąż jest jedną z najbardziej typowych tradycji rzemieślniczych.

Okolice jeziora to idealne miejsce do uprawiania wielu sportów: kolarstwa górskiego, trekkingu i jazdy konnej, a dzięki brevie, termicznemu wiatrowi wiejącemu nad jeziorem, miłośnicy windsurfingu, żeglarstwa i nart wodnych mają tu mnóstwo frajdy.

Tradycja kulinarna regionu pozwala smakoszom wybierać spośród trzech różnych kuchni. Kuchnia jeziora, której podstawą są ryby przyrządzane na wiele sposobów. Przede wszystkim risotto z filetami z okonia, „danie narodowe” Lario, ryba w carpione, smażona, a potem marynowana w occie z cebulą i liściem laurowym, smażona mieszanka ryb jeziornych z ukleją, agonem, miętusem, filetami z okonia i sielawą oraz zupa po tremezzińsku ze szczupakiem, młodym pstrągiem, kleniem, miętusem i okoniem.

Wreszcie „misultitt” (missoltini): agony łowione w maju i czerwcu, suszone na słońcu, a potem pozostawiane pod obciążeniem w mieszance soli i liści laurowych w specjalnych pojemnikach zwanych missolte. Je się je po krótkim grillowaniu, ze strużką oliwy i octu, z opiekaną polentą i czerwonym winem.

Kuchnia górska, dawna i skromna, kręci się wokół polenty podawanej na różne sposoby: polenta „vuncia” z serem, masłem i czosnkiem; „balota”, kulki z polenty z serowym nadzieniem; „tocc”, polenta z różnych mąk z masłem i serem. Do tego dochodzą inne potrawy, jak „urgiada”, pęczak gotowany na ogniu i w dymie kominka, „furmentada”, zupa pszenna z Val d’Intelvi ze skórkami wieprzowymi, oraz „mataloch”.

Na uwagę zasługuje też kuchnia nizinna, wywodząca się z tradycji Brianzy, w której królują sycące dania mięsne: „verzata” (czyli „cazzoeula”, „casoela” itd.), busecca, czyli flaki, polenta z ptaszkami, cotechino z fasolą oraz „rustisciada”, typowe danie z Brianzy z polędwicy wieprzowej i kiełbasy podsmażanych z cebulą.

Także desery wyrastają z prostej, wiejskiej tradycji. Warto spróbować „nocciolini” z Canzo, „miascii” z czerstwego chleba, mleka, jajek, cukru, masła, jabłek lub gruszek, orzeszków piniowych i rodzynek oraz masigott z Erby z białej mąki i mąki gryczanej, cukru, masła, jajek, rodzynek, orzeszków piniowych, kandyzowanej pomarańczy i drożdży.

Cenione są też miody, zwłaszcza kasztanowy i akacjowy. Okolica oferuje również bakalie, grzyby, wędliny (filzette i cacciatorini), kasztany oraz wielką różnorodność serów, m.in. Casera, taleggio, ricottę i kozie caprini, a także znakomite masło.

Tradycja ludowa leży u podstaw świąt i obchodów przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Są wśród nich wydarzenia historyczne, kulturalne i religijne.

Bardzo znane jest święto „Pesa Vegia”, odbywające się co roku w Bellano w okresie bożonarodzeniowym, które od 400 lat, między sacrum a profanum, odtwarza przybycie Trzech Króli w zaskakujących kostiumach, bawi wyścigiem „Pese” ulicami miasteczka i zachwyca ogniskiem na molo.

W Premanie, małej górskiej miejscowości, mieszkańcy pokazują dawne, zanikłe już rzemiosła podczas imprezy „Premana rivive l’antico”, która odbywa się w październiku. Piękne są też inscenizacje w strojach z czasów średniowiecznego Como, karnawał w Schignano, Sagra di San Giovanni na wyspie Comacina i Festa del Lago w Varennie.