Jezioro Maggiore

Widoki gór majaczących w oddali tworzą bajkowy nastrój. Każde z miasteczek, które mijasz jedno po drugim, ma swój własny charakter. Jezioro Maggiore oferuje mnóstwo miejsc do zwiedzania: Arona o bardziej handlowej duszy, Stresa, cel elitarnej turystyki, Baveno, dawne uzdrowisko, a dziś sielskie letnisko, Verbania, ośrodek turystyczny, polityczny i administracyjny, oraz Cannero Riviera i Cannobio, ulubione miejscowości zagranicznych gości.

Jest tu wiele wysp, dużych, małych i maleńkich; do najbardziej znanych należą Wyspy Boromejskie: Isola Madre, Isola Bella i Isola dei Pescatori. Wszystkie te miejsca zapadają w pamięć swoją prostotą i szczerym charakterem, który wyróżnia także miejscowych: powściągliwych i skrytych, ale gościnnych.

Jezioro Maggiore, pochodzenia fluwioglacjalnego, otaczają Prealpy, które tworzą jego ramę i wspaniałą harmonię barw i odcieni odbijających się w wodzie. Znali je już starożytni: Rzymianie nazywali je lacus maximus, bo było większe od sąsiednich jezior.

Przez długi czas uważane za największe jezioro Włoch, w rzeczywistości jest drugie co do powierzchni (po Jeziorze Garda) i co do głębokości (po Jeziorze Como). Ma 66 km długości i ciągnie się od Piemontu i Lombardii aż do Szwajcarii, od Niziny Padańskiej po wieniec alpejskich szczytów Ossoli. Wody jeziora, położonego 193 m n.p.m., zasilają rzeki Ticino i Toce.

Północna część jeziora, gdzie leżą Ascona i Locarno, należy do Szwajcarii, a część włoska dzieli się między prowincje Varese, Verbano-Cusio-Ossola i Novara. Dwa brzegi, zachodni i wschodni, bardzo się od siebie różnią. Zachodni, piemoncki, od wieków przyciągał wyrafinowaną i elegancką turystykę, a wschodni, lombardzki, jest mniej turystyczny.

W połowie XV wieku tereny nad jeziorem otrzymał w lenno szlachecki ród Borromeo z Mediolanu, który wybrał je na miejsce letniego wypoczynku, dając początek tradycji żywej do dziś.

Okolice jeziora były klasycznym źródłem natchnienia dla literatów, malarzy i artystów, muzyków i pisarzy z całej Europy, a zwłaszcza dla Francuzów Stendhala i Flauberta. W XIX wieku elegancka socjeta zza Alp wybierała brzegi tego urzekającego jeziora na letnie wakacje lub na etap Grand Tour, podróży, którą młodzi z arystokratycznych rodzin odbywali, by poznać świat.

Od końca XIX wieku Jezioro Maggiore, bezpośrednie przejście do Szwajcarii, nabrało też dużego znaczenia politycznego i gospodarczego; jego strategiczną rolę umocniły otwarcie napoleońskiej drogi przez Simplon i międzynarodowa linia kolejowa.

Również góry wokół jeziora miały spore znaczenie dzięki wydobywanym w nich materiałom budowlanym. Kamieniołomów było wiele: w Angerze, której kamienia używano obficie w starożytności i w średniowieczu, w Caldè, gdzie wydobywano wapień do produkcji wapna; dawniej bardzo popularny był też różowy granit z Baveno.

Krzemianowe skały i skład gleby sprzyjają bujnej roślinności. Na wzgórzach rosną dziko cisy, ostrokrzewy i kasztany. Cytryny, oliwki i laur napełniają powietrze zapachem, a wszędzie wzrok pada na rododendrony i magnolie, azalie i kamelie, egzotyczne rośliny sprowadzone tu i posadzone obok róż, cytrusów i jaśminów, by ozdobić brzegi jeziora.

Nad Jeziorem Maggiore regularnie wieją rano i wieczorem stałe wiatry, co czyni je idealnym miejscem do żeglarstwa i windsurfingu.

Jezioro jest też ważnym przystankiem na trasie wędrówek ptaków i miejscem lęgowym wielu gatunków ptaków wodnych. W wodach żyje mnóstwo ryb, takich jak okoń, szczupak, kleń, węgorze i uklejki, które trafiają też do typowych dań regionu.

Z pobliskich dolin pochodzą znakomite wędliny, takie jak pancetta i bresaola, mortadela z Ossoli, szynka i violino di capra z Val Vigezzo czy słynny ziołowy lardo z Macugnagi.

Z mleka krów wypasanych na górskich halach powstają sery o dawnej tradycji: Toma del Mottarone, świeże kozie serki z Valcuvii, Formaggella di Luino i małe kozie serki, a także nieodparta gorgonzola DOP, o którą spierają się Novara i Varese. Spośród wszystkich wyróżnia się Bettelmatt, wytwarzany wyłącznie na halach gmin Baceno, Premia i Formazza.

Idealnym dodatkiem do wędlin i serów jest miód, który nad Jeziorem Maggiore produkuje się w siedmiu odmianach. Siedem różnych miodów o cenionych walorach smakowych: kasztanowy, akacjowy, lipowy, rododendronowy, spadziowy, wielokwiatowy i wielokwiatowy górski.

Nie brakuje typowych win: pełnych win, takich jak Ghemme DOCG i Nebbiolo ze wzgórz Novary, Prunent, Nouv Bruschett i Cà d’Matè z dolin Ossoli. Na brzegach jeziora powstają z kolei „Ronchi Varesini”, białe, czerwone i różowe wina z Angery.

Na zakończenie posiłku region oferuje cenne destylaty, takie jak Amaro Mottarone, i typowe grappy, na przykład tę z Angery, słynną od 1847 roku dzięki Grappie „Rossi d’Angera”. W dolinach Ossoli charakterystyczne są „Fil da Fer” i „Genepy”, biały lub zielony.

Także cukiernictwo kryje przysmaki, których nie można przegapić: Margheritine di Stresa, ciasteczka stworzone na cześć królowej Małgorzaty Sabaudzkiej, Intresine z Verbanii, maślane ciasteczka posypane migdałami i orzechami laskowymi, Amaretti z Gallarate, Brutti e Buoni z Gavirate i tradycyjne, leciutkie Biscotti di Novara.