Oltrepò Pavese

Oltrepò Pavese to skrawek lombardzkiej ziemi, który wciska się między Emilię-Romanię i Piemont i sięga niemal Ligurii.

Ten trójkąt ziemi, który tradycja porównuje do kiści winogron, oddając hołd produktowi, na którym opiera się miejscowa gospodarka, od północy graniczy z Padem, oddzielającym go od reszty prowincji Pawia, na zachodzie z prowincją Alessandria, a na wschodzie z prowincją Piacenza.

Ze szczytów niektórych gór, takich jak Monte Penice, Monte Chiappo (1700 m) i Monte Lesima (1724 m), kraina nabiera urzekającego wyglądu, a wzrok może błądzić po zapierających dech w piersiach krajobrazach. Ze szczytów, naturalnych tarasów nad Niziną Padańską, widać też masyw Ortler-Cevedale, niemal po Dolomity, Apeniny z Alpami Apuańskimi, a w oddali góry doliny Staffora, które spoglądają na Zatokę Genueńską.

Oltrepò Pavese to szkatuła, która kryje przyrodnicze skarby wielkiej wartości. Siedemdziesiąt osiem gmin, które do niego należą, ma bogate i zróżnicowane dziedzictwo historyczne, artystyczne i architektoniczne. Są tu bowiem miasteczka o średniowiecznym i renesansowym uroku, jak Cecima, Cicognola, Fortunago, Montalto Pavese i Montesegale, miejsca święte, jak szesnastowieczna kolegiata w Broni, i romańskie kościoły, jak opactwo Sant'Alberto di Butrio, kolegiata San Pietro Martire w Casteggio i kościół parafialny (pieve) San Zaccaria w Varzi.

Wielki urok mają też miasteczka przycupnięte na szczytach gór i wzgórz, powstałe w średniowieczu i wciąż zachowujące typowy feudalny układ z zamkiem i domami stłoczonymi wokół niego.

Wspaniałym przykładem średniowiecznej historii są warownie w Montalto Pavese i Fortunago, które wciąż lśnią majestatem dobrze zachowanych murów i wież; ciekawe są też zamki w Romagnese, Zavattarello, Bagnarii, z resztkami wieży górującej nad dawną twierdzą Doriów, i w Godiasco.

Na tym terenie można odnaleźć budowle i dzieła należące do czterech rodów szlacheckich, Malaspinów, Dal Verme, Beccarii i Viscontich, które podzieliły między siebie ten obszar. Okolicą przez długi czas rządziło Księstwo Mediolanu, potem władcy z dynastii sabaudzkiej, aż w 1860 roku, wraz ze zjednoczeniem Włoch, Oltrepò wróciło do prowincji Pawia.

Ta południowa część prowincji Pawia jest w przeważającej mierze pagórkowata i górzysta, a tylko niewielki jej fragment to równina. Wzgórza rzadko przekraczają 600 metrów wysokości: klimat jest dość suchy zimą i przewiewny latem, co tworzy idealne warunki do uprawy winorośli, wprowadzonej przez Etrusków w 600 roku p.n.e. i opisywanej już w czasach rzymskich przez Pliniusza Starszego, Strabona i Kolumellę.

Ogromne znaczenie produkcji wina dla miejscowej gospodarki widać też w wielkiej liczbie agroturystyk, restauracji, a przede wszystkim winiarni, które gęsto zapełniają okolicę. Niezliczone rzędy winorośli kształtują krajobraz i dają pełne wina o słynnych nazwach, takie jak Barbera i Bonarda, ale też Buttafuoco, Sangue di Giuda, Pinot Nero, Pinot Grigio, Riesling Italico, Cortese, Moscato i Malvasia.

Dużo miejsca zostawiono łąkom do hodowli krów i kóz, z których mleka powstają smaczne sery, takie jak siras, rodzaj owczej ricotty, furmag cui saltarei, dojrzewający ser krowi z robakami, pikantny Nisso di Menconico z mleka krowiego i owczego oraz sery z wyższych wzgórz podobne do piemonckich tome.

Szeroki jest też wybór wędlin: salami z Varzi, cacciatorino, cotechino, coppa i pancetta. Wszystkie te naturalne produkty są podstawą miejscowej kuchni, zakorzenionej w najdawniejszej tradycji okolicznych ziem. Typowe są bollito misto, mostarda z Voghery, bagnet, sos z papryki, czy Dolcebrusco, sos z cukru, octu, żółtka, wątróbek, a czasem śledzi i kaparów.

Okoliczne lasy obfitują oczywiście w borowiki, muchomory cesarskie oraz białe i czarne trufle, a sady dają wyborne owoce, jak brzoskwinie z Volpedo i jabłka z Soriasco.

Wśród wydarzeń, które wyznaczają rytm życia kulturalnego okolicy, warto odwiedzić Torneo del Salame di Varzi, Pavia Wine na początku lata, imprezę Mille Bolle sul Ponte Coperto dla miłośników win musujących, Sagra del Fungo we wrześniu w Zavattarello i Cantine Aperte (otwarte winiarnie) w czasie winobrania.

Okolica oferuje też liczne wycieczki dla miłośników trekkingu i kolarstwa górskiego. Motocykliści i doświadczeni rowerzyści znajdą wiele tras na swoją miarę, jak na przykład szlak młynów Val Curone, pętla Voghera-Salice Terme-Fortunago czy trasa Val Verde.