Alberobello

Alberobello to miasteczko liczące około 11 tysięcy mieszkańców w prowincji Bari, w sercu Apulii, a dokładniej w dolinie Valle d’Itria. Jego historia wiąże się przede wszystkim z nazwą, która pochodzi od łacińskiego wyrażenia „Silva Alboris Belli”, „las drzewa wojny”. Pierwotnie Alberobello było bowiem lasem pełnym dębów, z których wytwarzano narzędzia wojenne.

Las szybko stał się lennem pod władzą hrabiów Acquaviva z Conversano. I właśnie od tego momentu rodzi się i nabiera kształtu najważniejsza cecha Alberobello – powód, dla którego tysiące turystów z całego świata przyjeżdżają do Apulii, i powód, dla którego w 1996 roku miasteczko trafiło na Listę światowego dziedzictwa UNESCO: „trulli”.

Najpierw krótka podróż w przeszłość: skąd się wzięły „trulli”? W pierwszej połowie XVII wieku hrabia Giangirolamo II Acquaviva, zwany „Zezowatym z Apulii”, chciał zaludnić to lenno, więc przekonał chłopów do przeprowadzki, kusząc ich zwolnieniem z podatków i żyzną ziemią do uprawy.

Był jednak pewien problem: Królestwo Neapolu (południem Włoch rządzili wówczas Hiszpanie) nie wydało żadnego zezwolenia na budowę domów na tym terenie. Hrabia wpadł więc na sprytny pomysł: domy miały powstawać nie na zaprawie i wapnie, lecz na sucho, z kamienia, tak by można je było łatwo rozebrać i postawić na nowo, gdyby Królestwo Neapolu postanowiło przeprowadzić w okolicy kontrolę.

Tak rzadkie piękno architektury jest więc po prostu owocem samowoli budowlanej! Gdyby hrabia wiedział, że jego pomysł odniesie taki sukces, z pewnością wyeksportowałby swój „patent”! Na szczęście tak się nie stało, a „trulli” z Alberobello można nazwać naprawdę wyjątkowymi!

Architektura „trullo” ma mgliste wschodnie korzenie, ale efekt jest bez wątpienia nietypowy i niezwykły. Słowo „trullo” pochodzi od greckiego „tholos”, czyli „kopuła”. I od razu wiadomo, co jest nośnym i nowatorskim elementem tej budowli: dach w kształcie kopuły, która zwęża się ku górze; tworzą go koncentryczne kręgi płaskich kamieni (tzw. „chiancarelle”) ułożone na zakład i zamknięte u szczytu zwieńczeniem zwanym „pinnacolo”.

Choć ściany „trulli” są kamienne, wcale nie są słabe, i to tłumaczy, dlaczego te cudowne budowle przetrwały: mają około metra grubości i zapewniają doskonałą izolację termiczną o każdej porze roku.

Najstarsze „trulli” skupiają się w dwóch dzielnicach: Rione Aia Piccola i większej Rione Monti, słynącej z 7 uliczek pełnych sklepików z miejscowym rękodziełem, które prowadzą do pięknego kościoła św. Antoniego w kształcie „trullo”.

Alberobello to jednak nie tylko „trulli”.

Po pierwsze kuchnia. Apulia słynie z bogactwa smaków, a „kto chce dobrze zjeść, niech do Alberobello jedzie też”! Także tutaj zjesz słynne „orecchiette” w sosie pomidorowym, ale wiele miejscowych przysmaków kręci się wokół migdałów, używanych przede wszystkim do słodyczy (słynne są „mandorle arraggè”, migdały prażone z cukrem), oraz wokół papryczki chili, z której robi się nalewki i dżem.

Po drugie wydarzenia i święta. Święto patronalne, które przyciąga wtedy mnóstwo wiernych, a przede wszystkim ciekawych turystów, odbywa się co roku między 25 a 28 września i jest poświęcone świętym lekarzom Kosmie i Damianowi (którym poświęcona jest też bazylika). Religijność i zabawa, spacery i mięso z grilla.

Charakterystyczna jest też rekonstrukcja „Wypędzenia hrabiów Conversano”, odbywająca się co roku w lipcu, która upamiętnia uniezależnienie się lenna od hrabiów Conversano, osiągnięte bez użycia siły.

Na zwiedzenie „trulli” wystarczy niewiele czasu, ale zapomnieć o nich – naprawdę trudno!