Montalbano Elicona

Bogate w historię, sztukę i tradycje Montalbano Elicona to jedno z najstarszych i najbardziej urokliwych miasteczek w górach Nebrodi, wybrane w 2015 roku najpiękniejszym miasteczkiem Włoch.

Niektórzy uważają, że nazwa pochodzi od arabskiego „Al Bana”, czyli „wspaniałe miejsce”; inni twierdzą, że wywodzi się z łacińskiego „Mons Albus” i odnosi do wzgórz, na których leży miasteczko, zimą pokrytych śniegiem. Słowo „Elicona” pochodzi zaś zapewne z czasów kolonizacji greckiej: Doryjczycy nazwali „Helikon”, czyli „kręty”, wzniesienie, na którym powstało średniowieczne Montalbano, od kształtu pobliskiego potoku.

Łatwo zatracić się w pięknie tego majestatycznego miasteczka: średniowiecze wciąż unosi się w powietrzu, z domkami przycupniętymi na skalnych ostrogach i zaułkami wijącymi się między licznymi kościołami, pańskimi pałacami i zachwycającym zamkiem.

Zamek, zbudowany jako twierdza obronna w czasach panowania szwabskiego i aragońskiego, z woli Fryderyka III Aragońskiego stał się prawdziwym pałacem królewskim: ma dwie kondygnacje, osiemnaście dużych, eleganckich okien w murach zewnętrznych nad szwabskimi otworami strzelniczymi i niemało portali i drzwi. W przestronnych wnętrzach można zanurzyć się w atmosferze dawnych dworów.

W pobliżu zamku warto przyjrzeć się kościołowi św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1393 roku. Ta romańska świątynia kryje cenne obrazy, jak „Cena Domini” ze szkoły Guida Reniego, i marmurowy posąg świętej przypisywany szkole Gaginiego.

Od zamku, spacerując zaułkami i uliczkami starego miasta, poznajemy miasteczko aż po katedrę. Przebudowana w 1645 roku, z okazałą dzwonnicą o cennych spiżowych dzwonach, poświęcona jest Wniebowziętej Najświętszej Maryi Pannie i św. Mikołajowi Biskupowi, patronowi tego górskiego miasteczka.

Z jednej strony okolica ciągnie się ku płaskowyżowi Argimusco, gdzie rozległe pastwiska i wiekowe lasy, jak rezerwat przyrody Bosco di Malabotta, tworzą zapierający dech w piersiach krajobraz, a z drugiej łagodnie opada ku Morzu Tyrreńskiemu, prowadząc wzrok aż po zarys Wysp Liparyjskich.

Nieodparty urok mają wspaniałe megality Argimusco: olbrzymie wapienne skały o niezwykłych kształtach, w których zarysach odkryjemy postacie ludzkie i zwierzęce oraz symbole ezoteryczne, wręcz magiczne. Według jednych ukształtowała je trwająca tysiąclecia erozja wiatru i deszczu, według innych wyrzeźbiła je tajemnicza prehistoryczna ludność, która żyła na tych ziemiach i odprawiała obrzędy oraz składała ofiary bogom.

Wśród najważniejszych megalitów wznoszą się dostojnie dwa wielkie, wydłużone głazy, które miałyby przywoływać symbole męskości i kobiecości; kilkaset metrów dalej góruje tak zwany Orzeł, jeden z najbardziej realistycznych megalitów na świecie, przedstawiający profil drapieżnego ptaka z rozpostartymi skrzydłami. Argimusco to jedyne stanowisko megalityczne na Sycylii.

To właśnie tu bierze początek rzeka Elicona, nad którą przez wieki budowano młyny wodne; mieszkańcy chodzili do nich pieszo lub jeździli na mułach, wioząc zboże do zmielenia. Wśród zieleni wciąż można oglądać pozostałości dawnych młynów (koła, mury, kanały zwane saitte).

Na tym niezwykłym terenie Montalbano Elicona stoją „cubburi”, zwane też „casotti”: budowle przypominające trulli z Apulii i nuragi z Sardynii. Kilkaset metrów od płaskowyżu leży wspaniały rezerwat przyrody Bosco di Malabotta, w strefie przejściowej między górami Peloritani a Nebrodi. Rezerwat obejmuje wysokości od 650–700 metrów aż do 1341 metrów.

Na terenie obszaru chronionego rosną buki, dęby burgundzkie, dęby, sosny, kasztany jadalne i leszczyny, a w mniejszej ilości także klon, topola czarna, wierzba, grab wschodni, ostrokrzew, trzmielina, dąb ostrolistny, grusza polna i bez czarny.

Fauna rezerwatu jest typowo sycylijska: żyją tu żbik, lis, królik, jeżozwierz i jeż zachodni, kuny i łasice, ryjówka, popielica, żołędnica i dzik.

Do tego różne gatunki gadów, płazów i owadów, wśród nich wiele rzadkich już gatunków motyli.