Alberobello

Alberobello is een stadje met zo’n 11.000 inwoners in de provincie Bari, midden in Apulië en meer bepaald in de Valle d’Itria. Zijn geschiedenis hangt allereerst samen met zijn naam, die teruggaat op de Latijnse uitdrukking ‘Silva Alboris Belli’, ‘bos van de oorlogsboom’. Oorspronkelijk was Alberobello namelijk een woud vol eiken, waarvan oorlogstuig werd gemaakt.

Het bos werd al snel een leen onder het gezag van de graven Acquaviva van Conversano. En vanaf dat moment ontstaat het belangrijkste kenmerk van Alberobello, de reden waarom duizenden toeristen uit de hele wereld naar Apulië komen, de reden waarom het stadje in 1996 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO kwam: de ‘trulli’.

Eerst een duik in het verleden: waarom ‘trulli’? In de eerste helft van de 17e eeuw wilde graaf Giangirolamo II Acquaviva, bekend als de ‘Scheelziende van Apulië’, dit leen bevolken. Hij haalde boeren over om er te komen wonen door ze vrijstelling van belastingen en vruchtbare grond te beloven.

Er was alleen één probleem: het Koninkrijk Napels (Zuid-Italië werd toen door de Spanjaarden geregeerd) had geen enkele vergunning gegeven om in dat gebied huizen te bouwen. Dus bedacht de graaf een list: de huizen moesten niet met mortel en kalk worden gebouwd, maar droog gestapeld, van steen, zodat ze snel konden worden afgebroken en weer opgebouwd als het Koninkrijk Napels besloot in de streek te komen controleren.

Zo’n zeldzame architectonische schoonheid is dus gewoon het resultaat van illegale bouw! Als de graaf had geweten dat zijn initiatief zo’n succes zou worden, had hij zijn ‘patent’ vast geëxporteerd! Gelukkig is dat niet gebeurd, en mogen de trulli van Alberobello echt uniek heten!

De architectuur van de ‘trullo’ heeft vage oosterse wortels, maar het resultaat is ongetwijfeld ongewoon en bijzonder. Het woord ‘trullo’ komt van het Griekse ‘tholos’, dat ‘koepel’ betekent. Daarmee is meteen het dragende en vernieuwende element van dit bouwwerk verklaard: het dak is een koepel die naar boven toe smaller wordt; hij is opgebouwd uit concentrische ringen van platte stenen (de ‘chiancarelle’) die in elkaar grijpen en bovenaan worden afgesloten met een punt, de ‘pinnacolo’.

De muren van de trulli zijn weliswaar van steen, maar allerminst zwak, en dat verklaart waarom deze prachtige bouwwerken bewaard zijn gebleven: ze zijn ongeveer een meter dik en isoleren het hele jaar door perfect.

De oudste trulli liggen in twee wijken, de Rione Aia Piccola en de grotere Rione Monti, beroemd om zijn 7 straatjes vol winkeltjes met lokaal handwerk, die uitkomen bij de prachtige kerk van Sant’Antonio, in de vorm van een trullo.

Maar Alberobello is niet alleen trulli.

Allereerst de keuken. Apulië staat bekend om zijn culinaire rijkdom, en ‘wie goed wil eten, moet Alberobello niet vergeten’! Ook hier eet je de beroemde ‘orecchiette’ met tomatensaus, maar veel van wat Alberobello op tafel zet draait om amandelen, vooral voor zoetigheden (beroemd zijn de ‘mandorle arraggè’, met suiker geroosterde amandelen), en om chilipeper, van likeurtjes tot jam.

Ten tweede de evenementen en feesten. Het feest van de beschermheiligen, dat in die dagen veel gelovigen maar vooral nieuwsgierige toeristen trekt, vindt elk jaar plaats van 25 tot 28 september en is gewijd aan de heilige artsen Cosmas en Damianus (aan wie ook de basiliek is gewijd). Geloof en vermaak, met wandelingen en vlees van de grill.

Bijzonder is ook de nagespeelde ‘Verdrijving van de graven van Conversano’, elk jaar in juli, ter herinnering aan de onafhankelijkheid die het leen zonder geweld op de graven van Conversano verkreeg.

Een bezoek aan de trulli is zo gedaan, maar ze vergeten duurt heel lang!